Milan Kundera – Yavaşlık

Akşamdan gidip geceyi bir şatoda geçirme tutkusuna kapıldık. Fransa’da çoğunu otele dönüştürdüler şatoların: yeşilliğin kökünün kazındığı çirkin bir alanda yitmiş el kadar yeşillik parçası; uçsuz bucaksız bir yol ağının ortasında bir sığınak, hıyabanlar, ağaçlar ve kuşlar sığınağı. Arabayı ben kullanıyorum, arkamdan gelen arabayı dikiz aynasında izliyorum. Soldaki küçük ışık göz kırpıp duruyor ve arabada sabırsızlık belirtileri. Beni geçmek için bir fırsat kolluyor sürücü; alıcı kuşun serçeyi pusuda beklemesi gibi o ânı bekliyor. Karım Vera konuşuyor: “Fransa’da her elli dakikada bir insan ölüyor yollarda. Şunlara bak, hepsi deli bunların, nasıl sürüyorlar. Sokak ortasında yaşlı bir kadını soyarlarken gıkları çıkmayan, tedbiri elden bırakmayan insanlar bunlar. Direksiyona geçince korku morku vız geliyor, unutuyorlar, nasıl oluyor bu?” Yanıtı ne bu sorunun? Belki de şu: motosikletinin üzerine yumulmuş giden insan bu gidişin somut bir saniyesine verir kendini yalnızca; geçmişten ve gelecekten kopmuş bir zaman parçasına tutunur; zamanın sürekliliğinden kopmuştur; başka bir demişle, esrime durumundadır; bu durumda yaşı, karısı, çocukları, kaygıları umurunda bile değildir, unutmuştur onları bu nedenle korkmaz, çünkü korkusunun kaynağı gelecektedir ve gelecekten kurtulmuş bir insan için korkacak bir şey yoktur. Teknik devriminin insana armağan ettiği bir esrime biçimidir hız. Motosiklet sürücüsünün tersine, koşucu, kendi bedeninin varlığını her zaman duyumsar, ilaç ampullerini, soluk durumunu hiç aklından çıkarmamak zorundadır; gövdesinin ağırlığını ve yaşını hisseder koşarken, kendi kendinin ve yaşamının zamanının her zamankinden daha fazla bilincindedir. Inǚ san hız yeteneğini bir makineye devredince her şey değişir: Artık kendi gövdesi oyunun dışındadır ve bir hıza teslim eder kendini, cisimsiz, maddesiz bir hıza, katıksız hıza, hızın hızlığına, esrime hıza. Tuhaf bağlaşım: Tekniğin kişiliksiz soğukluğu ve esrimenin yalımları. Bundan otuz yıl önce, cinsel özgürlük konusunda bana bir ders (dondurucu bir kuramsal ders) veren, erotizmin parti komiserine benzeyen, ciddi ve coşkun görünüşlü şu Amerikalı kadını anımsıyorum; çektiği söylevde ikide bir cinsel doyum sözcüğünü kullanıyordu, orgazm deyip duruyordu; saydım: tam kırk üç kez. Cinsel doyum tapıncı: Cinsel yaşamda hayâl edilen, cinsel yaşama yansıtılan katı ilkeci yararcılık; yararsızlığa karşı verimlilik; aşkın ve evrenin biricik gerçek amacı olan coşkun bir patlamaya erişmek için olabildiğince çabuk aşılması gereken bir engele indirgenmiş çiftleşme.


Yavaşlığın keyϐi neden yitip gitti böyle? Ah nerede şimdi geçmişin aylakları? Halk türkülerinin tembel kahramanları neredeler, bir değirmenden ötekine sürüklenip duran, açık havada yıldız palasta uyku çeken şu serseri tayfası nerede şimdi? Kır yollarıyla, çayırlarıyla, harman yerleriyle, doğa güzellikleriyle nereye gittiler? Bir Çek atasözü onların tatlı aylaklıklarını bir eğretilemeyle tanımlar: Tanrının pencerelerini seyrediyorlar. Tanrının pencerelerini seyreden kimsenin canı hiç sıkılmaz; mutludur. Günümüz dünyasında işsizlik’e dönüştü aylaklık; aynı şey değil kuşkusuz: Işǚ e yaramaz hisseder kendini işsiz insan, canı sıkılır, yoksun kaldığı devinimi arar durmadan. Dikiz aynasına bakıyorum: Karşı yönden gelen arabalar yüzünden bir türlü beni sollayıp geçemeyen aynı araba. Sürücünün yanında bir kadın var; adam kadına neden gülünç bir şeyler anlatmıyor acaba? Elini niçin onun dizine koymuyor? Bunu yapacağına, önündeki arabayı yeterince hızlı sürmeyen sürücüyülanetleyip duruyor; kadına gelince, o da sürücüye eliyle dokunmayı aklına bile getirmiyor, kafasının içinde onunla birlikte araba kullanıyor ve o da beni lanetleyip duruyor. Bana gelince, ben Paris’ten bir kır şatosuna yapılan bir başka yolculuğu, Madame de T. ile ona refakat eden genç şövalyenin bundan iki yüzyılı aşkın bir süre önce yaptıkları yolculuğu düşünüyorum. Birbirlerinin ilk kez bu kadar yakınında duruyorlar, hızın yavaşlığının yarattığı o dile gelmez kösnül hava onları içine alıyor: Arabanın devinimlerine uygun olarak sallanan iki vücut birbirine dokunuyor önce rastlantıyla, sonra bile bile ve oluyor olacak olan, öykü başlıyor. Vivant Denon’un öyküsünün konusu şöyle: Yirmi yaşında bir soylu kişi tiyatrodadır. (Delikanlının ne adı, ne de unvanı anılıyor, ama ben onu şövalye olarak düşünüyorum.) Genç soylu komşu locada soylu bir hanım görüyor (Odžykü ancak adının ilk harϐiyle tanımlıyor kadını: Madame de T.); şövalyenin sevgilisi olan kontesin bir arkadaşıdır bu hanım. Oyundan sonra kendisine refakat etmesini ister şövalyeden. Bu kararlı davranış karşısında şaşıran ve Madame de T.’nin sevgilisi olan Marki’den (Marki’nin adını öğrenemiyoruz; çünkü adların kullanılmadığı bir gizler dünyasına girmiş bulunuyoruz) de fazla hayretlere düşen şövalye, daha ne olduğunu anlamadan, arabada güzel hanımın yanında bulur kendini.

Çok güzel, çok hoş bir yolculuktan sonra, bir şatonun merdivenli sekisinin önünde durur araba kent dışında; burada Madame de T.’nin somurtkan kocası karşılar onları. Udžçü, sıkıcı ve keyifsiz bir ortamda akşam yemeği yerler, sonra koca kendisini bağışlamalarını rica ederek onları yalnız bırakır. Artık onların gecesi başlar: Udžç parçadan oluşan bir gece, üç menzilli yolculuğa benzeyen bir gece: Odžnce parkta bir gezinti yaparlar; sonra bir küçük evde sevişirler; daha sonra şatonun gizli bir odasında sevişmeyi sürdürürler. Sabahleyin erkenden ayrılırlar. Karmaşık koridorlarda kendi odasını bulamayan şövalye parka döner, burada Marki’yi görünce şaşırır, çünkü Marki’nin de Madame de T.’nin âşığı olduğunu bilmektedir. Şatoya yeni gelmiş olan Marki onu neşeyle selâmlar ve bu gizemli davetin nedenini açıklar şövalyeye: Kocanın Marki’den kuşkulanmaması için Madame de T.’nin bir paravanaya gereksinimi vardır. Aldatmacanın başarıya ulaşmasına sevinen Marki, son derece gülünç, sahte âşık görevini yerine getirmek zorunda kalan şövalyeyle dalga geçer. Yaşadığı aşk gecesinden sonra yorgun düşmüş olan şövalye, kendisine minnettar olan Marki’nin verdiği arabayla Paris’e geri döner. Point de lendemain 1 adlı öykü ilk kez 1777 yılında yayınlandı; yazarın adının yerinde altı gizemli harf vardı (çünkü gizler dünyasında bulunuyoruz): M.D.G.O.

D.R. Dilerseniz, bu bilmeceyi şöyle çözebiliriz: “M.Denon, Gentilhomme Ordinaire du Roi.” 2 Sonra bu öykü1779 yılında, yazarının adı belirtilmeksizin az sayıda yeniden basıldı, ertesi yıl bir başka yazarın adıyla tekrar yayınlandı. 1802 ve 1812 yıllarında yapılan yeni baskılarda yazarın gerçek adı gene yoktu; nihayet, yarım yüzyıl süren unutuluştan sonra, 1866 yılında bir kez daha yayınlandı. Bu baskıdan sonra, Vivant Denon’a mal edildi öykü ve ünü yüzyılımızda giderek arttı. Bugün, XVIII. yüzyılın genel anlayış ve sanatını en iyi temsil ettiği kabul edilen yapıtlar arasında sayılmaktadır.

.

PDF Kitap İndir

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir