Martin Luther – Kutsal İnanç Adamı

“Allah’a nasıl yakın kalabilirim?” Bu soru aklımıza sık sık geliyor. Aynı soruyla yaklaşık 500 yıl önce Almanya’da yaşamış olan, çiftçi bir aileden gelen ve daha sonra Luteryen Kilisesi’nin oluşmasına yol açan Dr. Martin Luther de kafasını yoruyordu. O zamanlarda birçok insan Allah’ın merhameti için neler yapmak gerektiğini veya nasıl yeterince iyi olunabileceğini sorguluyordu. Luther Allah’ın doğruluğunun önünde kendini doğru değil günahkâr gördü, ve günahkâr bir insan kutsal olan Allah’a nasıl yaklaşabilirdi? Martin Luther yıllar boyunca Kutsal Kelam’ı araştırarak Allah’ın gerçek merhametini bulmaya çalışıyordu. Sonunda merhameti hiç bir şekilde kazanamayacağını, ancak İsa Mesih’in sayesinde O’na iman edenlere armağan edildiğini anladı. Yaşamı ve her şeyi Allah’tan alan insanın aklanması da O’nun elinden geliyor. Doğruluğu arayan bir insanın kendi işleri yerine Allah’ın yaptıklarına odaklanması gerekiyor. Bunu anlayınca Martin Luther ağır vicdan acılarından kurtuldu, Kutsal Kelam’ı kurtuluş müjdesinin ışığında, sanki yeni gözlerle okumaya başladı. Rab’bin lütfunu anlamasından itibaren hayatında umut, sevinç ve huzur bulmaya başladı. Sayın Episkopos Eino Sormunen, Orta Çağ’ın büyük reformcusu olarak tanınan Martin Luther’in hayatını 1937 yılında kısa bir kitabın sayfalarına yazdı. Bu kitap “Martin Luther – Kutsal İnanç Adamı” adıyla ilk kez 1984’de Türkçe’ye çevrildi. İlk basım çok önce tükendi. Martin Luther’in hayatını yabancı dillerde anlatan birçok kitap yazıldığı halde Türkçe okuyanlar için daha geniş bir eser bulunmamaktadır. Elinizdeki bu Türkçesi biraz yenilenen ve bazı kavramları kontrol edilen ikinci basımın size bereketli olmasını dileriz.


Tanrı’nın insanı akladığı Müjde’de açıklanır. Aklanma yalnız imanla olur. Yazılmış olduğu gibi, “İmanla aklanan yaşayacaktır.” (Romalılar 1:17) Orta Çağ’ın son yüzyıllarında ve Almanya’nın tam kalbinde, ormanlık ve dağlık bir bölgede bulunan Thüringen’in en saygın çiftçi soylarından biri Luther soyuydu. Bu soyun ufak bir bölümü küçük Eisleben kentinin yakınında Möhran köyünde oturuyordu. Çiftçi aileler güçlü ve çok çocukluydular. Büyük uğraşım ve tasarrufla elde edilen çiftlikler bütün çocuklar arasında bölünseydi, her birine düşen arazi çiftçilik için yeterli olmayacağından, eskiden kalma bir kurala göre, çiftlik en küçük çocuğa kalırdı. Büyük kardeşler ise kendilerine başka bir meslek seçmek zorundaydılar. Kimileri kentlerde el sanatkârlığında, kimileri de Thüringen dağlarındaki tunç ve gümüş madenlerinde çalışırlardı. Möhran köyünde Luther soyunun beş evi vardı. Yakın köylerde de bu güçlü, mert, belki bazen biraz kaba güç kullanan çiftçiler oturuyordu. Möhran köyünün kalabalık Luther ailesinin dört kardeşinden en büyüğü olan Hans, aynı köyden Margareta Ziegler adlı kızla evlendi. Bir süre sonra eşi ve küçük erkek çocuğuyla birlikte Eisleben kentine madenci olarak şansını denemeye gitti. Yoksul madencinin evinde 1483 yılının 10 Kasımında, akşam saat 11’de ailenin ikinci çocuğu Martin Luther dünyaya geldi. Zamanın âdetlerine göre, çocuk ertesi gün yakındaki Aziz Petrus Kilisesi’nde vaftiz edildi.

Aziz Martin yortusunda vaftiz edildiği için kendisine Martin adı verildi. Hans Luther, Eisleben’de pek başarılı olamıyordu. Bu nedenle 1484 ilkbaharında Mansfeld kentine taşındı. Mutluluğun kapıları burada açılmaya başladı. Madencilikten yükselip önce maden ocakları kiraladı, sonra onların ve maden fırınlarının sahibi oldu. Meslektaşlarının temsilcisi, belediye meclisinin üyesi ve ev sahibi oldu. Önceleri Hans ve Margaret, büyüyen ailelerinin masraflarını karşılayabilmek ve borçlarını ödeyebilmek için çok çalışıp para biriktirdiler. İki çocuktan sonra aileye, en az dört erkek çocuk ve bir o kadar da kız çocuk doğdu. Martin Luther’in söylediklerine göre, annesi yakacak odunları bile ormandan kendisi taşırdı. Sonra, ailenin maddi durumu iyileşince de sade ve idareli yaşam sürmeye devam ettiler. Birçok çiftçi ailesi gibi, Luther ailesi de çalışkanlıktan ve tasarruflardan hiçbir zaman vazgeçmedi. Hans Luther, bir Alman için iyi bir örnekti: Çalışkan, idareli, dürüst ve düzenli bir kişiliğe sahipti. Önceleri sert ve çabuk parlayan bir özelliğe sahip olan Hans Luther’in karakteri, köylü insanlara özgü olan mizah anlayışı ile yumuşamıştı. Kiliseye saygı ve sorumluluklarını yerine getirdiği halde, keskin zekâsı ve doğruluk anlayışı kilisedeki yanılgılara göz yummasına izin vermiyordu. Özellikle keşişlerden hiç hoşlanmazdı.

Margaret ise erken başlayan ağır yükün altında iki büklüm yürüyen, karınca gibi çalışan, düşünceli, içine kapanık, o zamandaki Katolik kilisesi içinde bulunan batıl inançlara bağlı olan bir kadındı. İçine kapanık ve çekingen olduğundan, komşu kadınları onu beğenmezlerdi. Margaret çocuklarına ormanlarda, dağlarda, ağaçlarda, toprakta, havada ve göllerde yaşayan ve kötülük yapan cinler, periler ve cüceler üzerine masallar anlatırdı. Dağın en derin mağaralarında İblis oturuyor ve insanları kendine çekebilmek için orada altın, gümüş ve tunç yapıyormuş. Mansfeld’e yakın bir gölde ise bir sürü kötü ruhlar bağlıymış. Göle bir taş attın mı, ruhlar hemen öfkelenip fırtına çıkarırlarmış. Ama en kötüsü, komşu evinde bir büyücü kadının oturmasıydı. Kadın, Luther ailesine çok kötülük yapıp ailenin çocuklarından birisinin canını bile almış. Gök gürültüsü ya da fırtına çıkınca: “İblis gürültü yapıyor” denilirmiş. Aynı zamanda kilisenin icat ettiği çıkar yollara, haç çıkarmaya, kutsal suya, kutsal nesnelere güvenilir, dua ve vaatlerle madencilerin ermişi olan Aziz Anna’ya başvurulurdu. Yakındaki manastırın çanlarının sesi de kötü ruhlara karşı etkin bir önlem sayılırdı. Zamanın âdetlerine göre, Luther’in evde aldığı eğitim çok sert olup onu çalışkan ve dürüst olmaya alıştırdı. Bir gün annesi onu tek bir fındık çaldığı için, kan revan içinde kalıncaya dek dövdü. Başka sefer de babasından öyle bir dayak yedi ki, çocuk babasından korkmaya başladı. Ama Luther’e öbür çocuklardan ayrı davranıldığını söylemek yersiz olur.

Annesi ve babası o zamanın insanlarıydılar, çocukların yemek ve uyku gibi sopaya da gereksinmeleri olduğunu düşünürlerdi. Ayrıca, yetenekli oğullarının duygusal benliklerini anlayamadılar. Öte yandan, babası oğlunun güvenini kazanmak için elinden geleni yapıyordu. Sonra Luther, annesinin de yüreğinde ancak oğlunun iyiliğini istediğini söylerdi. Martin Luther, her zaman bir çiftçi ailesinden geldiğini, Allah’ın kendisine dürüst bir anne ve baba verdiğini övünçle anlatırdı. Soyun üzüntü kaynağı, Hans Luther’in küçük kardeşi ‘Küçük Hans’ idi. Meyhanelerde oturuyor, kavga ediyor, sürekli polislerin eline düşüyordu. Toplam olarak on bir kez çeşitli cezalar almıştı. Kısa boylu, ama sağlam yapılı Martin Luther büyük bir olasılıkla 1488 yılında Mansfeld’teki ‘Latin okuluna’ başladı; bu okulda sekiz yıl okudu. O zaman okumak hiç de kolay değildi. Dersler sabah saat beşte başlayıp öğleden sonra saat beşe dek sürüyordu. Bu arada toplamı üç saat süren iki yemek paydosu yapılıyordu. Okulda ancak üç sınıf vardı. Böylece öğrenciler her sınıfta birkaç yıl okurlardı. İlk sınıfta okuma yazma, müzik ve Latince’nin temelleri öğretiliyordu.

Kitapları olmadığından, öğrenciler her şeyi ezberleyerek öğrenirlerdi. Müzik dersleri önemliydi, çünkü öğrenciler kilise korosunda ilahiler söylerlerdi. Bu nedenle, ilahilerin anlamı da onlara öğretilirdi. Harfleri öğrendikten sonra öğrenciler Latince olarak iman açıklaması, Rab’bin duası, meleğin Meryem’e selamı ve çeşitli duaları ezberlerlerdi. İlk sınıftaki öğrenciler kendi aralarında anadilini kullanabiliyorlardı, ama ondan sonra Latince’den başka dil kullananlar ağır cezalandırılırdı. İkinci sınıfta Donatus’un ünlü Latince dilbilgisi öğretilirdi. Ezberlenmesi daha kolay olsun diye dilbilgisinin bir bölümü, şiir biçimindeydi. Öğrenciler birbirlerine, “Donatus’unu biliyor musun?” diye sorarlardı. Mansfeld’teki okul, öbür okullardan daha iyi ya da kötü değildi, ama Luther daha sonra onun üzerine acı sözler söyledi. Çünkü ona göre okulda öğrencilere adaletsizce davranılıyordu. Örneğin, bir gün okula yeni gelen çocukları daha tanımayan bir öğretmen –bütün çocuklar aynı odada bulunuyorlardı– Luther’e fiil çekimlerini yapamadığı için on beş kez sopa ile dayak attı. Oysaki bunlar, birinci sınıfta daha öğretilmemişti.

.

PDF Kitap İndir

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir